Kołatanie serca — kiedy warto skonsultować ten objaw?

Serce bije mocno, szybko albo nierówno? Pacjenci bardzo różnie opisują kołatanie serca. Jedna osoba mówi, że serce „wali jak młot”, inna czuje nagłe przyspieszenie, a ktoś inny opisuje pojedyncze „przeskoki”, nierówne bicie albo uczucie drżenia w klatce piersiowej.

Dla lekarza te różnice są ważne. Nie chodzi wyłącznie o to, że pacjent „czuje serce”, ale o to, jak wygląda cały epizod: kiedy się pojawia, jak długo trwa, czy rytm jest regularny, czy nierówny i czy występują objawy towarzyszące.

Czym jest kołatanie serca?

Kołatanie serca to subiektywne odczucie nieprawidłowej, zbyt mocno wyczuwalnej albo nietypowej pracy serca. Pacjent może odczuwać je jako szybkie bicie, mocne uderzenia, nierówność rytmu, „przeskoki”, drżenie w klatce piersiowej albo uczucie pulsowania w gardle lub szyi.

Kołatanie serca nie zawsze oznacza poważną chorobę. Może pojawić się po stresie, kawie, niewyspaniu, wysiłku, alkoholu, niektórych lekach albo w okresach silnego napięcia emocjonalnego. Ważne jest jednak, aby nie oceniać objawu wyłącznie po samym wrażeniu. Dla lekarza istotne są także: częstotliwość, czas trwania, rytm, sytuacja, w której objaw się pojawia, oraz objawy towarzyszące.

Jak może być odczuwane kołatanie serca?

Pacjenci często używają różnych określeń, które mogą sugerować różny charakter dolegliwości. Kołatanie serca może być opisywane jako:

• szybkie bicie serca,
• mocne uderzenia w klatce piersiowej,
• uczucie nierównego rytmu,
• pojedyncze „przeskoki”,
• wrażenie zatrzymania i ponownego uderzenia serca,
• pulsowanie w klatce piersiowej, gardle albo szyi,
• uczucie drżenia lub „trzepotania” w klatce piersiowej.

Właśnie dlatego podczas konsultacji warto opisać objaw możliwie konkretnie. Samo zdanie „mam kołatanie serca” jest dopiero początkiem rozmowy. Dużo więcej mówi informacja, czy serce bije szybko, mocno, nierówno, czy objaw pojawia się po kawie, po stresie, wieczorem, w spoczynku albo podczas wysiłku.

Najczęstsze przyczyny kołatania serca

Kołatanie serca może mieć wiele przyczyn. Część z nich jest związana ze stylem życia i reakcją organizmu na bodźce, a część wymaga dokładniejszej oceny lekarskiej.

Do możliwych czynników wywołujących kołatanie należą m.in.:

• stres, napięcie emocjonalne, lęk,
• kofeina, np. kawa, mocna herbata, napoje energetyczne,
• alkohol,
• niewyspanie i przemęczenie,
• intensywny wysiłek fizyczny,
• odwodnienie,
• gorączka lub infekcja,
• niedokrwistość, czyli anemia,
• zaburzenia elektrolitowe,
• choroby tarczycy, szczególnie nadczynność tarczycy,
• niektóre leki i suplementy,
• zaburzenia rytmu serca.

To ważne, ponieważ kołatanie serca nie zawsze jest problemem wyłącznie kardiologicznym. Czasem pierwsza ocena powinna objąć również ogólny stan zdrowia, przyjmowane leki, wyniki badań laboratoryjnych, pracę tarczycy, poziom elektrolitów czy obecność anemii.

Kiedy kołatanie serca wymaga większej uwagi?

Nie każde krótkie kołatanie serca musi oznaczać stan pilny. Jeśli jednak objaw powtarza się, nasila albo trwa dłużej niż wcześniej, warto skonsultować go z lekarzem.

Szczególnej uwagi wymaga kołatanie serca, które:

• powtarza się regularnie,
• pojawia się coraz częściej,
• trwa dłużej niż kilka minut,
• występuje u osoby z chorobą serca,
• pojawia się w spoczynku bez wyraźnej przyczyny,
• łączy się z dusznością, bólem w klatce piersiowej, zawrotami głowy, osłabieniem albo uczuciem omdlenia.

Pilnej pomocy medycznej wymaga sytuacja, w której kołataniu serca towarzyszy ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła duszność, omdlenie, utrata przytomności, silne zawroty głowy albo wyraźne osłabienie. W takich przypadkach nie należy czekać na planową wizytę.

Jak lekarz ocenia kołatanie serca?

Podstawą oceny jest dokładny wywiad. Lekarz może zapytać m.in.:

• kiedy pojawia się kołatanie serca,
• jak często występuje,
• ile trwa pojedynczy epizod,
• czy rytm jest szybki, mocny, nierówny czy „przeskakujący”,
• czy objaw pojawia się po kawie, stresie, wysiłku, alkoholu albo wieczorem,
• czy występuje duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, osłabienie lub omdlenie,
• jakie leki, suplementy i preparaty ziołowe pacjent przyjmuje,
• czy pacjent choruje na tarczycę, anemię, nadciśnienie, cukrzycę albo inne choroby przewlekłe.

W zależności od obrazu objawów lekarz może zalecić dalszą diagnostykę, np.:

• EKG,
• badania laboratoryjne,
• ocenę poziomu elektrolitów,
• badania w kierunku anemii,
• badania tarczycy, np. TSH, FT3, FT4,
• konsultację kardiologiczną,
• echo serca,
• monitorowanie rytmu serca, np. Holter EKG, jeśli objawy pojawiają się okresowo.

Co warto przygotować przed wizytą?

Przed konsultacją dobrze jest przez kilka dni zanotować najważniejsze informacje o objawie. Taka prosta obserwacja często bardzo pomaga w uporządkowaniu problemu.

Warto zapisać:

• o której godzinie pojawia się kołatanie,
• jak długo trwa,
• czy występuje po kawie, stresie, wysiłku, alkoholu albo wieczorem,
• czy rytm wydaje się regularny czy nierówny,
• czy pojawia się duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, osłabienie lub uczucie omdlenia,
• czy w czasie objawu udało się zmierzyć tętno,
• jakie leki i suplementy są aktualnie przyjmowane,
• czy podobne objawy występowały wcześniej.

Jeśli pacjent posiada wcześniejsze wyniki badań, np. EKG, echo serca, wyniki badań krwi, TSH, morfologię, elektrolity lub dokumentację kardiologiczną, warto zabrać je na wizytę.

Do jakiego lekarza zgłosić się z kołataniem serca?

W wielu przypadkach dobrym pierwszym krokiem jest konsultacja u lekarza rodzinnego lub internisty. Taka ocena pozwala spojrzeć na objaw szerzej: nie tylko od strony serca, ale też ogólnego stanu zdrowia, ciśnienia, leków, wyników badań, tarczycy, elektrolitów czy ewentualnej anemii.

Jeśli obraz objawów tego wymaga, lekarz może zalecić dalszą diagnostykę lub konsultację kardiologiczną. Szczególnie istotne jest to wtedy, gdy kołatanie serca pojawia się często, trwa dłużej, występuje z dusznością, bólem w klatce piersiowej, zawrotami głowy albo u pacjenta z chorobą serca.

W niektórych sytuacjach pomocne mogą być również badania laboratoryjne, ponieważ kołatanie serca może mieć związek m.in. z niedokrwistością, zaburzeniami elektrolitowymi, odwodnieniem, infekcją lub zaburzeniami pracy tarczycy.

Konsultacje i diagnostyka w eMKmed w Górze Kalwarii

W eMKmed w Górze Kalwarii pacjent z kołataniem serca może rozpocząć ocenę objawu blisko domu — od konsultacji u lekarza rodzinnego, internisty lub kardiologa, w zależności od charakteru dolegliwości.

W przypadku kołatania serca szczególnie ważne jest spokojne uporządkowanie objawów: kiedy epizod się pojawia, jak długo trwa, czy serce bije szybko, mocno czy nierówno oraz czy występują objawy towarzyszące, takie jak duszność, ból w klatce piersiowej, osłabienie, zawroty głowy albo uczucie omdlenia.

W eMKmed pacjenci mogą skorzystać m.in. z:

• konsultacji lekarza rodzinnego – jako pierwszego kroku w ocenie objawu,
• konsultacji internistycznej,
• konsultacji kardiologicznej,
• echo serca,
• badań laboratoryjnych, które mogą pomóc w ocenie możliwych przyczyn kołatania serca.

W obszarze konsultacji internistycznej pacjentów w eMKmed przyjmuje m.in.:

• lek. Beata Kłębowska – internistka
• lek. Katarzyna Grudzka – echo serca
• lek. Michał Wrzosek – kardiolog

W zależności od obrazu objawów pacjent może zostać pokierowany także na konsultację kardiologiczną, echo serca lub badania laboratoryjne. Dzięki temu nie trzeba samodzielnie rozstrzygać, czy kołatanie serca wynika ze stresu, kawy, przemęczenia, tarczycy czy problemu kardiologicznego. Najważniejsze jest opisanie objawu i dobranie właściwego kierunku dalszej diagnostyki.

eMKmed – Góra Kalwaria
tel. 887 130 130 / 887 130 160